Под знаменем Победы
1941-1945-нчи йылларда Хамаматюртдан фронтгъа 312 адам гетген. Дав битгенде шолардан 126-ву къайтгъан. Къалгъанлары оьзге пачалыкъланы халкъын якълап, дав этип, гери къайтып болмай белгисиз тас болгъан. Ростов областында Ростов-Волгоград деп бёлюнеген ёлунда салынгъан эсделик ташланы уьстюне язылгъанланы арасында хамаматюртлу Анварбек Бициевни, Агьмат Мугьутовну атлары да бар.
Судьба моего дяди, уроженца селения Геметюбе Х. Аджимусаева была похожа на миллионы судеб людей, завоевавших Великую Победу.
Хопа Аджимусаев родился в 1901 году в селении Хамзаюрт. Окончив 4 класса, будучи еще мальчишкой, со своими сверстниками он устроился на работу в колхоз и работал со старшими на полях.
Уллу Ватан давда совет халкъ гёрсетген къоччакълыкъ, игитлик ва ругь байлыкъ гьакъда кёп айтылгъан, кёп язылгъан. Тек гьар гезик, Уллу Уьстюнлюкню гюнюн къаршылай туруп, шо Уьстюнлюк учун оьз жанларын къурбан этген, Ватан учун душманлар булан бетге-бет ябушуп, дав майданларда санларын сёкген, давдан сонггъу йылларда да элибизни бузулгъан экономикасын гётермек учун гечесин-гюнюн бир этип ча- лышгъан уланларыбызны гьакъында кьайтара эсгермей болмайбыз. Эсгермей къойма гьакъыбыз да ёкъ. Оланы къоччакълыгъы бир нече наслулагъа уьлгю болуп гелген, ана Элибизни аркъатаявуна гьисап этилген.
Сталинград. Шо шагьар бизин ватаныбыны тарихинде гьаман да ону азатлыгъы учун болгъан урушларда жан берген миллиондан да артыкъ совет солдатланы къоччакълыгъыны белгиси гьисапда сакъланажакъгъа шеклик ёкъ. Арадан 78 йыллар гетген буса да, къоччакъ шагьар Сталинградны гьар къарыш топурагъы учун жанын бергенлени атлары унутулмай. Унутулмагъа кюй де. Олар яш наслу учун игитликни ва ватанын жанындан артыкъ сюювню белгиси гьисапда асрулар боюнда сакъланажакъ.
Источник: https://vesti-babaurt.ru/pod-znamenem-pobedyi/
http://vestibabayurt.ru
Бизин халкъ Уллу Ватан давну, ол гелтирген уллу балагьларын ва талчыкъларын башдан гечирген. Кёплер шо давда инг де аявлу адамларын тас этгенлер, шону яралары ва яркъычлары, арадан кёп йыллар гетсе де, ял бермей, гьар адамны къысматына оьз таъсирин тийдирген.
Биз бу йыл Уллу Уьстюнлюкню гюнюн 78-нчи керен къаршылайбыз. Сююнчлю гелген 1945-нчи йылдан бизин савлай девюр айыра буса да, давну балагьы унутулмай. Уллу Ватан дав бизин миллионлар булан эревюллю уланларыбызны, къоччакъ къызларбызны ютгъан. Давну къара тютюнюню ийиси етишмеген, ону акъубасы етмеген бир юрт да, бир ожакъ да къалмагъан. Юртларда сюексиз яслар этилген, аналар авлетлерин тас этген, авлетлер етим къалгъан.
Мой дед Гасанов Абдулхан Телякавович – активный участник Великой Отечественной войны. Родился в 1924 году, в семье крестьянина Муслимова Телякава в с. Хамаматюрт. Окончил 7 классов, с 1939 года работал в колхозе им. Ленина.
Россия Федерациясы бу йылны февраль айны 2-синде Къызыл Армия тарихи уьстюнлюк алгъанлы 80 йыл тамамланагъанны белгиледи. Фронтда совет воинлер къаттылыкъны ва къоччакълыкъны гёрсетген, тылда буса халкъны игит кюйдеги загьматы булан шо уьстюнлюк таъмин этилген. Немис командованиеси Кавказны елемеге, Сталинград бойда Волга оьзенни гесип, СССР-ни лап да аслу экономика зонасындан айырма хыял этген болгъан. Тек оланы умутлары увалгьан, дав буса хыйлыгъа узатылгъан. Сталинградны къолгъа алмакъ учунгъу къасты немис-фашистлени авур тас этивлеге тарытгъан. Шагьар учун юрюлеген оьжетли давлар совет асгерлени уьстюнлюгю булан тамамлана. Шо буса Совет Армияны, совет солдатланы къоччакълыгъыны, къаттылыгъыны белгиси болуп токътай.
Перед праздником Великой Победы, хочется вновь и вновь увидеть, услышать, надеяться на новые сведения в средствах массовой информации о подвигах, судьбах погибших и без вести пропавших земляков-соотечественников тех незабываемых дней Великой Отечественной войны.
«Сталин йолу» газетни бетлеринден
(Бар кююнде бериле)
Барыда колхозчуланы къасты даимге бир
Бизин райондагъы колхозланы барыда колхозчуларыны къасты бир, о да – душманны дагъытмакъ учун макътавлу Красный Армиягъа коьмек этмек. Гьали тезде Красный Армиядан къайтгъан красноармеец йолдаш Хасаев, митингде оьзуь фронтгъа барма суьегенлигин бильдиргенлик, комбайнерлер Абдурагьимов ва Мясников йолдашлар будай орувда гуьнде эки норманы толтурагъанлыгъы, Кировну ва Буденныйны атындагъы колхозланы пионерлери ва школьниклери 45-50 гектар ерден баш жыйгъанлыгъы, шо ишни олар гьалиде юруьтегени ва шолай да бир хыйлы оьзгелери шо къаст нечик уллу экенликге шагьатлыкъ эте. Шолайлыкъ булан социалист авлакъларда иш къайнай.
Гьар гуьн сайын бизин районну колхозларындан юзлер булан заготпунктгъа ашлыкъ арбалар юруьй. 23-нчуь июнда янгъыз эки колхоз – Кировну (Адильянгъыюрт), ва Ленинни (Хамаматюрт) атындагъы колхозлар 60 арбагъа ашлыкъ юклеп къызыл обоз этип Хасавюртгъа заготпунктгъа йибердилер.
Бу душманны уьст болув учун инг агьамиятлы коьмеклерден бириси, ва гьар-бир колхозну ва колхозчуну инг сыйлы ва герекли борчу.
М.И.
1941-нчи йылны 2-нчи июль айындагъы газетини 52-нчи номери
Гёзел Гьасанова
Уллу Ватан давну Ветераны.Бу сёзлеге кёп сый, сююв, къоччакълыкъ, эркеклик салынгъан. Бизин гьарибизни яшавубузда о сёзлер бек агьамиятлы ерни тута,юрекдеги тамурлар бир тамаша жымырлап гете.
Антгъа бир уланы да
Къайтмады уьюне сав.
Анасындан айырып
Уьчевюн де алды дав.
Дав йыллар тарихни теренине гетген сайын, Уьстюнлюкню игитлерини сыдралары сийреклешген, бириси де къалмагъан деп айтмагъа да ярай. Биз, Уллу Уьстюнлюкню варислери, Ватанны игитлерини алдында баш иебиз, даим де оьсюп гелеген яш наслуну кёгю ярыкъ болсун, бары халкъ сююнчде яшасын учун жанын къурбан этгенлени, санларын давда къоюп гелгенлени, яралары ачытып, оьзлеге ер тапмайгъанланы даимде эсде сакълама герекбиз. Неге тюгюл, йыракъдагъы 1945-нчи йылдагъы Уллу Уьстюнлюк болмагъан буса, бугюнгю бу даражалагъа бирибиз де етишмес эдик.
1940-нчы йылны февраль айында Алимпаша Къачакъамов Совет Армияны сыдраларына чакъырыла. 1941-нчи йыл ону Одессадагъы полковой школагъа охума йибере. Онда ол дав гьазирлигини бай сынавунтоплай. Сююмлю Ватанына душман чапгъын этгенде буса Алимпаша
1-нчи Украина фронтда давлар юрютген.
1944-нчю йыл 2-нчи Белоруссия фронтну 20-нчы танковый дивизиясыны составында фашист елевчюлер булангъы ябушувларда актив кюйде ортакъчылыкъ эте.
Ватаныны эркинлиги учун юрюлген давларда гёрсетген къоччакълыкълары саялы А.Къачакъамов орденлер ва медаллар булан савгъатлангъан. 1946-нчы йыл уьюне къайтгъан сонг районну ич ишлер бёлюгюнде аманлыкъны сакълавгъа яшавун багъышлай.
Алимпаша Денгизович жамият арада абур къазангъан адам.
Душман булан юрюлеген давларда Закав Мустапаевич кёп керенлер къоччакълыкъны уьлгюлерин гёрсете ва гьукуматыбызны хыйлы орденлери ва медаллары булан савгъатлана.
З.М. Закавов дав битген сонг уьюне 1946-нчы йыл къайта ва Люксембургдагъы Карл Либкнехтни атындагъы колхозда ишлеп, давда йимик парахатлыкъ загьматда да уьстюнлюклеге етише ва оьзгелеге уьлгю гёрсетип ишлей.
Охувчулагъа, яшларыны яшларына давну гьакъында хабарлар, Ватанын сюймекни, гьакъында айтып, патриот ругьда тарбиялавгъа да оьз къошумун этген
1943-нчю йылны ахырында, къагьрулу сувукъ вакътилерде Гомель, Могилёв шагьарлар учунгъу къызгъын давларда ортакъчылыкъ эте. Витебск шагьарны азатлыгъы учунгъу давда буса ол дагъы да яралана, бу гезик ону сол къолуна яра тие. Давлар булан Магьаммат Арзулумович Гюнтувуш Пруссиягъа етише ва Кенигсберг шагьарны къолгъа алывда да актив кюйде ортакъчылыкъ эте.
Давда гёрсетген къоччакълыкълары учун Магьаммат Черивмурзаев орденлер ва медаллар булан савгъатлангъан. Ол уьюне 1946-нчы йыл къайта ва парахатлыкъдагъы загьматгъа гирише.
Ол давну алдында башлагъан муаллим ишин давам эте ва Хамаматюртдагъы школада 50 йылланы боюнда ишлей. Яшлагъа давну гьакъында хабарлап, олагъа Ватанын сюймекни, рагьмулу болмакъны, уллулагъа гьюрмет этмекни гьакъында айта болгъан. Юртлуларыны яхшылыкъларында, яманлыкъларында да актив кюйде ортакъчылыкъ этип, оланы абурун къазангъан.
Абдулмажит Жанбеков Ватаныбызны азатлыгъы учун юрюлеген давларда тюрлю-тюрлю фронтларда актив кюйде ортакъчылыкъ эте ва гёрсетген къоччакълыкълары учун гьукуматыбызны орденлерине ва медалларына лайыкълы бола.
Абдулмажит Абдулмуталимович Уьстюнлюк алып 1946-нчы йыл давдан къайтгъан сонг, Хамаматюртдагъы ветеринар участкада ветеринар врач болуп 1982-нчи йылгъа ерли ишлей. Сонгунда пенсиягъа чыгъа.
М.С. Магьамматов биринчилей давгъа Польшаны топурагъында гирише. Польшада, сонгунда буса Румынияда юрюлеген давларда ол хыйлы шагьарланы азатлыгъы учун оьзюн аямай ябушгъан. Гёрсетген къоччакълыкълары учун ону тёшюн орденлер ва медаллар безеген. Къоччакъ воинге И.В.Сталинни атындан бир нече баракалла кагъызлар да тапшурулгъан.
Магьаммат Магьамматов 1945-нчи йыл, Уллу Ватан дав тамамлангъанча, Йыракъ Гюнтувушгъа Японлар булангъы давгъа да йибериле. Онда да ол игит кюйде ябушувларда ортакъчылыкъ
эте. Ону тёшюн «Япониядан уьстюн гекгени учун» деген медаль да безей. М. Магьамматов Уллу Уьстюнлюкню гюнюн японлар булан давлар юрюлюп турагъанда къаршылай.
Магьаммат Сатыбалович дав битген сонг да асгерде уьч йыл къуллукъ эте ва ата юртуна 1948-нчи йыл къайта. Юртда ол ерли хозяйствода бир хыйлы йыллар, сонгунда буса Львовскийдеги
Тальма УОС-да ишлей.
шагьарында госпиталда ята.
Гьайбулла Атаевич къолай болуп госпиталдан чыкъгъанча, озокъда, совет асгерлер фашистлени къува туруп хыйлы алгъа гете. Госпиталдан чыкъгъан сонг ол оьзюню асгер бёлюгюне къайта ва ёлдашлары булан бирге Ватаныны азатлыгъы учунгъу давларда актив кюйде ортакъчылыкъ эте. Кенигсберг шагьарны къолгъа алмакъ учун юрюлеген давларда ол дагъы да яралана ва Иваново областны Вичуга шагьарында госпиталда ята. Ол къолай болуп госпиталдан чыкъгъанча дав бите,
ону буса уьюне къайтара.
Гь.А. Боявов давдан сонггъу йылларда районну тюрлю-тюрлю къурумларында ва идараларында бухгалтер, баш бухгалтер болуп ишлеп, районну тюрлендиривде ва экономикасын оьсдюрювде оьз къошумун этген.
ишлеп башлай. Шо йыл ол асгер къуллугъуна чакъырыла. Новочеркасск шагьарда асгер къуллугъун кютеген вакътиде, Уллу Ватан дав башлана. Ол резервдеги бёлюкде къуллукъ
эте болгъан. Фашист елевчюлер булангъы ябушувларда ортакъчылыкъ этме сююп, оьзюн гёнгюллю кюйде давгъа йибермекни тилеп ол командирлерине кагъыз яза.
176-нчы атышывчу дивизияны 521-нчи атышывчу полкуну составында Али Гьажиевич къызгъын давларда ортакъчылыкъ эте. Донбасс шагьар учунгъу ябушувларда Дебальцово юртну ягъында ол авур яралана ва госпиталгъа тюше. Савлугъу давда ортакъчылыкъ этме имканлыкъ бермейгенге гёре, врачланы комиссиясы 1942-нчи йылны май айында ону уьюне къайтара.
Давда гёрсетген къоччакълыкълары учун Али Аскеров Къызыл Байракъ ордени, «Къоччакълыгъы учун» деген ва оьзге медаллар булан савгъатлангъан.
Давдан къайтгъан сонг Али Аскеров юрт Советни секретары, школаны директору, муаллим болуп ишлеген. Ол Дагъыстанны ат къазангъан муаллими деген сыйлы атгъа да ес болгъан.
Халкъ арада, яшланы арасында болуп, олагъа насигьатлар берип, патриот ругьда тарбиялавда оьз къошумун этген.
Ватанны герти якълавчусу болгъан Владимир Степанович Чугуев де давдан Уллу уьстюнлюкню алып къайтгъан. Ол 1926-ны йылны апрел айыны 1-де Мычыгъыш АССР-ни Шелковской районуну Каргалинское деген станицасында тувгъан. Сонггъа таба оланы агьлюсю районну Тотаюртуна гёче.
Къызыл Асгерлени сыдрасына В. Чугуев 1943-нчю йыл чакъырыла ва тезликде Бакудеги дав гьазирлик училищесине охумагъа йибериле. Эки ай ярым дав гьазирлигинден сонг, ол фронтгъа гете. Ону Ватан борчун кютеген полку, гючлю давлар булан, немец фашистлени къувалай туруп, Украина, Молдавия, Румыния, Венгрия, Югославия, Болгарияны дазуларындан оьтген. Къоччакъ Совет асгерлер Уьстюнлюкню ювукълашдыра туруп ахырына чыгъалар. 1945-нчи йылны май айындан июль айына ерли ол Ташкент шагьардагъы танковый училищеде охуп водитель-механик касбугъа да ес болгъан.
Давда гёрсетген уьстюнлюклери саялы ол «Макътавлукъну III-нчю даражалы», «Уллу Ватан давуну» орденлери, «Къоччакълыгъы учун», «Лайыкълы къуллугъу учун» деген ва оьзге тюрлю
медаллар булан савгъатлангъан.
Владимир Степанович Чугуев СССР-ни Савутлу гючлеринде дагъы да 7 йыл къуллукъ этип, уьюне 1950-нчи йыл къайтгъан.
Ондан сонг ол Бабаюртдагъы МТС- де гьар тюрлю къуллукъларда ишлеген ва 1985-нчи йыл пенсия чагъына етишгенче госсельтехнадзорну ёлбашчысы болуп да загьмат тёкген.
В. Чугуев яхшы бажарывлу иш гёрсетип, коллективлерде ва халкъ арада абургъа лайыкълы, яшёрюмлени насигьатчысы да болгъан, районну экономикасыны оьсювюне де аслам къошум этген ветеран.
асгер бёлюк Ватанны къыбла дазуларын сакъламакъ учун Ирангъа йибериле. Онда олар есирликге тюшген польшалыланы пулемёт булан атышывгъа уьйретелер. Иранда къуллукъ этеген вакътиде Мавлет Хосаров агитация кагъызлар ташлайгъан самолётну пулемёт булан уруп тюшюре. Ондан къайры да ол къуллукъ этеген бёлюк США-ны, СССР-ни, Англияны ёлбашчыларыны ёлугъувуну аманлыгъын болдурувда да ортакъчылыкъ этген.
Иранда дав агьвалатлар юрюлмесе де, Ватанны къыбла дазуларында аманлыкъны болдурувну Уллу Ватан давну йылларында уллу агьамияты болгъан. Ватаныны шо тапшурувун Мавлет къуллукъ этеген бёлюк уьстюнлю кюйде кютген ва 1946-нчы йыл ол уьюне къайтгъан.
Давдан къайтгъан сонг Мавлет Хосаров Бабаюртда тюрлю-тюрлю къурумларда шофёр болуп ишлеген. Школаларда, районну идараларында болагъан агьвалатларда ортакъчылыкъ этип, дав йылланы гьакъында хабарлар айтып, яшланы патриот ругьда тарбиялавда оьз къошумун этген.
































